Νικόλαος Μπαφαλούκας, Χειρουργός - Ουρολόγος FEBU

Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί σήμερα έναν από τους συχνότερους καρκίνους στους άνδρες σε περισσότερες από 100 χώρες παγκοσμίως και μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, αριθμός των νέων περιστατικών αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2040, ξεπερνώντας τα 2,9 εκατομμύρια περιστατικά ετησίως, ενώ σημαντική αύξηση αναμένεται και στη θνησιμότητα που σχετίζονται με τη νόσο. Εκτιμάται ότι οι θάνατοι θα αυξηθούν κατά περίπου 85%, προσεγγίζοντας τις 700.000 ετησίως. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στη γήρανση του πληθυσμού και στην αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως.

Παρά τις δυσμενείς προβλέψεις, η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μία σημαντική αλλαγή παραδείγματος καθώς διαθέτει πλέον νέα εργαλεία που επιτρέπουν πιο αποτελεσματική και στοχευμένη έγκαιρη ανίχνευση. Τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Τυχαιοποιημένης Μελέτης Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον Καρκίνο του Προστάτη (ERSPC), μετά από 23 χρόνια παρακολούθησης, επιβεβαιώνουν ότι η οργανωμένη και τεκμηριωμένη έγκαιρη ανίχνευση μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της θνησιμότητας από τη νόσο. Παράλληλα, πρόσφατες αναλύσεις που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (EUA) επιβεβαιώνουν ότι οι άνδρες που αποφεύγουν τον προληπτικό έλεγχο έχουν αυξημένο κίνδυνο να διαγνωστούν σε προχωρημένο στάδιο, όταν οι θεραπευτικές επιλογές είναι πιο περιορισμένες.

Παράλληλα, η διεθνής τάση στρέφεται από το μοντέλο του γενικευμένου προσυμπτωματικού ελέγχου σε μια προσέγγιση βασισμένη στην εξατομίκευση του κινδύνου κάθε άνδρα, αξιοποιώντας τη μέτρηση PSA, το οικογενειακό ιστορικό, γενετικούς δείκτες, την πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία (mpMRI) και νεότερες απεικονιστικές τεχνικές. Η προσέγγιση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς ο καρκίνος του προστάτη συχνά είναι ασυμπτωματικός στα αρχικά του στάδια. Όταν όμως εντοπιστεί έγκαιρα, οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι εξαιρετικά υψηλές.

Παράλληλα, η Ευρώπη επενδύει ολοένα και περισσότερο σε οργανωμένα προγράμματα έγκαιρης ανίχνευσης, όπως το PRAISE-U, βασισμένα στην εκτίμηση ατομικού κινδύνου. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, άνδρες με οικογενειακό ιστορικό, συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες ενδέχεται να ωφεληθούν από έγκαιρη και συστηματικότερη παρακολούθηση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι εξελίξεις στην απεικόνιση. Η τεχνολογία PSMA PET, η οποία επιτρέπει την ακριβέστερη απεικόνιση των καρκινικών κυττάρων του προστάτη, αναμένεται να διαδραματίσει ολοένα σημαντικότερο ρόλο τόσο στη διάγνωση όσο και στην παρακολούθηση των ασθενών, συμβάλλοντας στη λήψη πιο στοχευμένων θεραπευτικών αποφάσεων.

Ταυτόχρονα, η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να ενσωματώνεται στις διαδικασίες διάγνωσης, με τις πρώτες μελέτες να δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλει στον καλύτερο εντοπισμό των επιθετικών μορφών της νόσου και στην αποφυγή μη απαραίτητων βιοψιών.

Οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς ο καρκίνος του προστάτη παραμένει συχνά ασυμπτωματικός στα αρχικά στάδια. Ωστόσο, όταν διαγνωστεί έγκαιρα, οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι εξαιρετικά υψηλές, προσφέροντας στους ασθενείς καλύτερη διάγνωση και ποιότητα ζωής.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου Καρκίνου (Global Cancer Observatory), καταγράφονται κάθε χρόνο περισσότερες από 7.000 νέες διαγνώσεις καρκίνου του προστάτη. Το γεγονός αυτό σημαίνει πρακτικά ότι περίπου 19 άνδρες καθημερινά στη χώρα μας πληροφορούνται ότι πάσχουν από τη νόσο.

Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία εκτιμά ότι η συζήτηση για τον καρκίνο του προστάτη πρέπει να μετατοπιστεί από τον φόβο της διάγνωσης στην αξία της έγκαιρης ανίχνευσης και της τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων. Η σωστή ενημέρωση των πολιτών, η πρόσβαση σε σύγχρονες διαγνωστικές δυνατότητες και η αξιοποίηση των νέων επιστημονικών δεδομένων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση της επιβάρυνσης της νόσου τα επόμενα χρόνια.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη, η ΕΟΕ καλεί όλους τους άνδρες να συζητούν με τον ουρολόγο τους για τον κατάλληλο χρόνο έναρξης και τη συχνότητα του προληπτικού ελέγχου, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή άλλοι παράγοντες αυξημένου κινδύνου.

«Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση ότι η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση σώζουν ζωές. Σήμερα, η επιστήμη μάς προσφέρει προηγμένα εργαλεία, όπως η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία, η απεικόνιση PSMA PET, οι γενετικοί δείκτες και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία αλλάζουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τη νόσο. Ο καρκίνος του προστάτη παραμένει ο συχνότερος καρκίνος των ανδρών, όμως όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο είναι σε μεγάλο βαθμό ιάσιμος. Για τον λόγο αυτό, κάθε άνδρας οφείλει να ενημερώνεται και να συζητά με τον ουρολόγο του για τον κατάλληλο χρόνο έναρξης του προληπτικού ελέγχου, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες.

Το μήνυμα της σημερινής ημέρας είναι ξεκάθαρο: η εξατομικευμένη πρόληψη, η σωστή ενημέρωση και η αξιοποίηση των σύγχρονων διαγνωστικών δυνατοτήτων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις επιπτώσεις της νόσου και να προσφέρουν περισσότερα χρόνια ζωής με ποιότητα στους άνδρες. Η πρόληψη δεν είναι επιλογή πολυτέλειας· είναι πράξη ευθύνης απέναντι στον εαυτό μας και στους ανθρώπους που αγαπάμε.»

Νικόλαος Μπαφαλούκας, Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος

Σχετικά με την Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία (ΕΟΕ) και την Ουρολογία

Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία (ΕΟΕ) είναι ο επίσημος επιστημονικός φορέας των Ουρολόγων στην Ελλάδα και αποτελεί σημείο αναφοράς για την πρόληψη, διάγνωση και αντιμετώπιση ουρολογικών παθήσεων. Η ΕΟΕ, είναι μια από τις παλαιότερες Ιατρικές Επιστημονικές Εταιρείες στην Ελλάδα (ίδρυση 1931), έχει περί τα 1.300 μέλη και σημαντική διεθνή παρουσία, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (European Association of Urology-EAU). Η ΕOΕ συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση πολιτικών υγείας και στη διάδοση βέλτιστων πρακτικών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, σύμφωνα και με την εξέλιξη της ιατρικής επιστήμης. Υποστηρίζει πολλαπλώς τα μέλη της επιστημονικά και επαγγελματικά και τη συνεχή ενημέρωση του κοινού σε ζητήματα ουρολογικής υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, αναλαμβάνει πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης και δράσεις πρόληψης, με έμφαση στις πιο συχνές και σοβαρές ουρολογικές παθήσεις, όπως πχ. ο καρκίνος του προστάτη.

Η Ουρολογία αποτελεί ιατρική χειρουργική ειδικότητα που σκοπό έχει τη διάγνωση και αντιμετώπιση των παθήσεων του ουροποιογεννητικού συστήματος και των επινεφριδίων σε ενήλικες και παιδιά και των δύο φύλων.

Η εξειδίκευση στην Ουρολογία περιλαμβάνει ένα ευρύ πεδίο γνωστικών αντικειμένων όπως η Παιδιατρική Ουρολογία, η Ουρολογική Ογκολογία, η Λειτουργική Ουρολογία (που περιλαμβάνει τις Καλοήθεις Παθήσεις του Προστάτη και του Κατώτερου Ουροποιητικού, την Ακράτεια Ούρων και τη Νευροουρολογία), η Ανδρική Υπογονιμότητα και η Στυτική Δυσλειτουργία, η Λιθίαση Ουροποιητικού - Ενδοουρολογία - Εξωσωματική λιθοτριψία (ESWL), η Γυναικολογική Ουρολογία.

Βιβλιογραφία - Αναφορές:

1. Parker C, Castro E, Fizazi K, Heidenreich A, Ost P, Procopio G, et al. The Lancet Commission on prostate cancer: planning for the surge in cases. Lancet. 2024;403(10441):1683-1722. doi:10.1016/S0140-6736(24)00655-9.
2. de Vos II, Roobol MJ, Månsson M, Carlsson SV, Hugosson J, Van der Kwast TH, et al. Prostate cancer mortality after 23 years of follow-up in the European Randomized Study of Screening for Prostate Cancer (ERSPC). N Engl J Med. 2025;393(17):1669-1680. doi:10.1056/NEJMoa2503223.
3. Chandran A, Van Poppel H, Roobol MJ, Carlsson S, Lane JA, Gnanapragasam VJ, et al. A protocol for the PRAISE-U project: a risk-stratified approach to implementing population-based prostate cancer screening in five pilot sites in the European Union. Eur Urol Open Sci. 2024; 63:1-9. doi: 10.1016/j.euros.2024.06.009.
4. European Association of Urology. EAU Guidelines on Prostate Cancer 2025. Arnhem, The Netherlands: European Association of Urology Guidelines Office; 2025.
5. Van Poppel H, Roobol MJ, Chapple CR, Catto JWF, N'Dow J, Albreht T, et al. Early detection of prostate cancer in the European Union: the PRAISE-U project. Eur Urol Open Sci. 2023;55:77-83. doi: 10.1016/j.euros.2023.08.009.
6. European Commission. PRAISE-U: PRostate cancer Awareness and Initiative for Screening in the European Union. EU4Health Programme. Brussels: European Commission; 2025.
7. International Agency for Research on Cancer (IARC). Global Cancer Observatory: Cancer Today. Lyon, France: World Health Organization. Available from: https://gco.iarc.who.int